المنشئون ) ( 1 ) ، ( وأنبتنا فيها من كل شئ موزون ) . ( 2 ) به هر گياهى ودرختى كه بنگريد از ريشه تا ميوه اش آيت علم وقدرت وحكمت حق است ، وسر سپرده در مقابل آيينى است كه براي پرورش آن مقرر شده است ( والنجم والشجر يسجدان ) . ( 3 ) همچنان كه تأمل در زندگى هر حيواني راهنماى آدمي به خداست . ابوشاكر ديصانى بر امام ششم ( عليه السلام ) وارد شد ، وگفت : يا جعفر بن محمد ، مرا بر معبود من دلالت كن ، طفل صغيرى با تخم مرغى بازى مى كرد ، امام ( عليه السلام ) آن تخم مرغ را گرفت وفرمود : " اى ديصانى اين حصارى است مكنون ، پوستى غليظ دارد ، وزير پوست غليظ پوست رقيقى است ، وزير آن پوست رقيق طلاى مايعى ونقره ء روانى است كه هيچ يك به ديگرى مخلوط نمى شود ، نه از اندرون اين حصار محكم مصلحى بيرون آمده تا خبر از اصلاح آن بدهد ، ونه از بيرون مفسدى در آن داخل شده تا خبر از افساد آن بدهد ، نه كسى مى داند اين تخم مرغ براي نر يا براي مادة آفريده شده است . " ( 4 ) آيا آن حصار محكم از مادة ء آهكى تصفيه شده را كه در آن اسرارى نهفته است ، كدام تدبير ساخته كه از دانه هايى كه مرغ مى خورد جدا كرده ، ودر تخم دان أو همچون مأمنى براي پرورش جوجه فرآهم كرده ، ودر آن نطفه را مانند گوهرى در صدف جا داده ، وچون جوجه از مادر جداست ودر دوران جنينى رحمي نيست كه از آن غذا بگيرد ، غذاى أو را در همان حصار كنار أو آماده كرده ، وبين جدار آهكى غليظ وجوجه وغذاى أو ، پوست لطيفى را كه از غلظت آن حصار آسيبى به جوجه وغذاى أو وارد نشود قرار داده ، ودر آن عرصهء تاريك وظلمانى اعضا وقواى جوجه از استخوانها وعضلات وعروق واعصاب وحواس كه تنها مطالعه در ساختمان چشم آن حيوان محير العقول است هر يك را به جاى

--> 1 . سوره ء واقعه ، آيهء 72 ( آيا شما پديد آورديد درختش را يا ماييم پديد آورندگان ) 2 . سوره ء حجر ، آيهء 19 ( ورويانيديم در آن از هر چيز موزون وسنجيده شده ) 3 . سوره ء الرحمن ، آيهء 6 ( وگياه ودرخت سجده مى كنند ) 4 . بحار الأنوار ، جلد 3 ، صفحهء 31